Bàn chân bẹt là tình trạng vòm bàn chân thấp hoặc không hiện rõ khi trẻ đứng chịu trọng lượng. Ở bàn chân phát triển bình thường, phần giữa lòng bàn chân tạo một khoảng cong tự nhiên, giúp phân bố lực, duy trì thăng bằng và hỗ trợ cơ thể trong quá trình đi lại. Khi vòm chân hạ thấp, phần giữa lòng bàn chân có thể tiếp xúc nhiều hơn với mặt sàn.
Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, bàn chân phẳng thường là đặc điểm sinh lý do hệ xương, cơ và dây chằng chưa hoàn thiện, đồng thời lớp mô mềm dưới lòng bàn chân còn tương đối dày. Vòm bàn chân sẽ dần phát triển khi trẻ lớn lên. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào việc lòng bàn chân phẳng ở những năm đầu đời để kết luận trẻ mắc bệnh.
Tuy nhiên, nếu bàn chân vẫn phẳng rõ khi trẻ lớn hơn và đi kèm các biểu hiện như đau, mỏi, dáng đi bất thường hoặc hạn chế vận động, cha mẹ nên đưa trẻ đi kiểm tra để đánh giá chính xác tình trạng bàn chân.
Dấu hiệu nhận biết bàn chân bẹt
Một dấu hiệu dễ quan sát là khi trẻ đứng, phần lớn lòng bàn chân áp sát xuống mặt đất và vòm chân không rõ. Nhìn từ phía sau, gót chân có thể nghiêng ra ngoài thay vì nằm tương đối thẳng theo trục cẳng chân. Cổ chân cũng có thể đổ vào trong, khiến vùng mắt cá phía trong nổi bật hơn.
Dáng đi của trẻ cũng có thể thay đổi. Một số trẻ bước đi với bàn chân xoay vào trong hoặc ra ngoài, dáng đi thiếu ổn định và thường xuyên vấp ngã. Khi chạy hoặc tham gia các hoạt động thể chất, trẻ có thể khó giữ thăng bằng, nhanh mỏi hoặc không muốn vận động vì cảm thấy khó chịu.
Ở những trường hợp có triệu chứng, trẻ có thể than đau ở lòng bàn chân, gót chân, mắt cá chân, cẳng chân hoặc đầu gối, nhất là sau khi đi bộ, chạy nhảy trong thời gian dài. Nếu những biểu hiện này xuất hiện thường xuyên hoặc ngày càng rõ, cha mẹ nên cho trẻ thăm khám.
Những nguyên nhân có thể gây bàn chân bẹt
Yếu tố di truyền có thể liên quan đến bàn chân bẹt. Nếu cha mẹ hoặc người thân có đặc điểm bàn chân bẹt, trẻ có thể có nguy cơ cao hơn. Tuy nhiên, di truyền không đồng nghĩa trẻ chắc chắn sẽ mắc tình trạng này.
Dây chằng mềm lỏng cũng là một yếu tố thường gặp. Hệ thống dây chằng có nhiệm vụ góp phần giữ ổn định các khớp và hỗ trợ cấu trúc bàn chân. Khi các mô nâng đỡ quá mềm, vòm bàn chân có thể hạ xuống rõ hơn khi chịu trọng lượng.
Ngoài ra, một số chấn thương ở bàn chân hoặc cổ chân, bất thường về cấu trúc xương, vấn đề ở mô liên kết và một số bệnh lý ảnh hưởng đến cơ hoặc thần kinh cũng có thể làm thay đổi hình dạng và chức năng của bàn chân. Những tình trạng như bệnh lý thần kinh – cơ, rối loạn phát triển xương hoặc một số bệnh bẩm sinh cần được đánh giá riêng vì có thể gây bàn chân bẹt theo cơ chế khác nhau.
Các yếu tố làm tăng áp lực lên bàn chân
Thừa cân có thể khiến bàn chân phải chịu tải trọng lớn hơn trong sinh hoạt hằng ngày, từ đó làm tăng áp lực lên các cấu trúc nâng đỡ vòm chân. Trẻ vận động quá mức khi cơ bàn chân chưa đủ khỏe cũng có thể dễ xuất hiện mỏi hoặc đau.
Sự chênh lệch chiều dài hai chân và những bất thường về trục chi dưới cũng có thể làm thay đổi cách phân bố lực khi đứng và di chuyển. Trong một số trường hợp, trẻ có thể hình thành tư thế bù trừ ở chân, đầu gối hoặc vùng chậu.
Giày dép không vừa chân có thể gây khó chịu và ảnh hưởng đến cách trẻ vận động, nhưng không nên xem đây là nguyên nhân duy nhất của bàn chân bẹt. Nguyên nhân thực sự cần được xác định dựa trên tuổi, cấu trúc bàn chân, triệu chứng và khả năng vận động của trẻ.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Không phải mọi trẻ có bàn chân phẳng đều cần điều trị. Nếu trẻ không đau, vẫn chạy nhảy bình thường và không có bất thường về chức năng, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi sự phát triển của bàn chân.
Ngược lại, khi trẻ thường xuyên đau hoặc mỏi chân, dễ ngã, đi đứng thiếu vững, hạn chế vận động hoặc có sự thay đổi rõ rệt về trục bàn chân và đầu gối, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám. Đánh giá sớm giúp phân biệt bàn chân bẹt sinh lý với những trường hợp cần can thiệp, đồng thời lựa chọn phương pháp hỗ trợ phù hợp với quá trình phát triển của trẻ.
Bàn chân bẹt ở trẻ là gì?
Bàn chân bẹt là tình trạng vòm bàn chân thấp hoặc không hiện rõ khi trẻ đứng chịu trọng lượng. Ở bàn chân phát triển bình thường, phần giữa lòng bàn chân tạo một khoảng cong tự nhiên, giúp phân bố lực, duy trì thăng bằng và hỗ trợ cơ thể trong quá trình đi lại. Khi vòm chân hạ thấp, phần giữa lòng bàn chân có thể tiếp xúc nhiều hơn với mặt sàn.
Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, bàn chân phẳng thường là đặc điểm sinh lý do hệ xương, cơ và dây chằng chưa hoàn thiện, đồng thời lớp mô mềm dưới lòng bàn chân còn tương đối dày. Vòm bàn chân sẽ dần phát triển khi trẻ lớn lên. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào việc lòng bàn chân phẳng ở những năm đầu đời để kết luận trẻ mắc bệnh.
Tuy nhiên, nếu bàn chân vẫn phẳng rõ khi trẻ lớn hơn và đi kèm các biểu hiện như đau, mỏi, dáng đi bất thường hoặc hạn chế vận động, cha mẹ nên đưa trẻ đi kiểm tra để đánh giá chính xác tình trạng bàn chân.
Dấu hiệu nhận biết bàn chân bẹt
Một dấu hiệu dễ quan sát là khi trẻ đứng, phần lớn lòng bàn chân áp sát xuống mặt đất và vòm chân không rõ. Nhìn từ phía sau, gót chân có thể nghiêng ra ngoài thay vì nằm tương đối thẳng theo trục cẳng chân. Cổ chân cũng có thể đổ vào trong, khiến vùng mắt cá phía trong nổi bật hơn.
Dáng đi của trẻ cũng có thể thay đổi. Một số trẻ bước đi với bàn chân xoay vào trong hoặc ra ngoài, dáng đi thiếu ổn định và thường xuyên vấp ngã. Khi chạy hoặc tham gia các hoạt động thể chất, trẻ có thể khó giữ thăng bằng, nhanh mỏi hoặc không muốn vận động vì cảm thấy khó chịu.
Ở những trường hợp có triệu chứng, trẻ có thể than đau ở lòng bàn chân, gót chân, mắt cá chân, cẳng chân hoặc đầu gối, nhất là sau khi đi bộ, chạy nhảy trong thời gian dài. Nếu những biểu hiện này xuất hiện thường xuyên hoặc ngày càng rõ, cha mẹ nên cho trẻ thăm khám.
Những nguyên nhân có thể gây bàn chân bẹt
Yếu tố di truyền có thể liên quan đến bàn chân bẹt. Nếu cha mẹ hoặc người thân có đặc điểm bàn chân bẹt, trẻ có thể có nguy cơ cao hơn. Tuy nhiên, di truyền không đồng nghĩa trẻ chắc chắn sẽ mắc tình trạng này.
Dây chằng mềm lỏng cũng là một yếu tố thường gặp. Hệ thống dây chằng có nhiệm vụ góp phần giữ ổn định các khớp và hỗ trợ cấu trúc bàn chân. Khi các mô nâng đỡ quá mềm, vòm bàn chân có thể hạ xuống rõ hơn khi chịu trọng lượng.
Ngoài ra, một số chấn thương ở bàn chân hoặc cổ chân, bất thường về cấu trúc xương, vấn đề ở mô liên kết và một số bệnh lý ảnh hưởng đến cơ hoặc thần kinh cũng có thể làm thay đổi hình dạng và chức năng của bàn chân. Những tình trạng như bệnh lý thần kinh – cơ, rối loạn phát triển xương hoặc một số bệnh bẩm sinh cần được đánh giá riêng vì có thể gây bàn chân bẹt theo cơ chế khác nhau.
Các yếu tố làm tăng áp lực lên bàn chân
Thừa cân có thể khiến bàn chân phải chịu tải trọng lớn hơn trong sinh hoạt hằng ngày, từ đó làm tăng áp lực lên các cấu trúc nâng đỡ vòm chân. Trẻ vận động quá mức khi cơ bàn chân chưa đủ khỏe cũng có thể dễ xuất hiện mỏi hoặc đau.
Sự chênh lệch chiều dài hai chân và những bất thường về trục chi dưới cũng có thể làm thay đổi cách phân bố lực khi đứng và di chuyển. Trong một số trường hợp, trẻ có thể hình thành tư thế bù trừ ở chân, đầu gối hoặc vùng chậu.
Giày dép không vừa chân có thể gây khó chịu và ảnh hưởng đến cách trẻ vận động, nhưng không nên xem đây là nguyên nhân duy nhất của bàn chân bẹt. Nguyên nhân thực sự cần được xác định dựa trên tuổi, cấu trúc bàn chân, triệu chứng và khả năng vận động của trẻ.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Không phải mọi trẻ có bàn chân phẳng đều cần điều trị. Nếu trẻ không đau, vẫn chạy nhảy bình thường và không có bất thường về chức năng, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi sự phát triển của bàn chân.
Ngược lại, khi trẻ thường xuyên đau hoặc mỏi chân, dễ ngã, đi đứng thiếu vững, hạn chế vận động hoặc có sự thay đổi rõ rệt về trục bàn chân và đầu gối, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám. Đánh giá sớm giúp phân biệt bàn chân bẹt sinh lý với những trường hợp cần can thiệp, đồng thời lựa chọn phương pháp hỗ trợ phù hợp với quá trình phát triển của trẻ.
Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng tìm những đôi giày hỗ trợ lòng bàn chân tại Xixa để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.
Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.
Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.
Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.
Thông tin chi tiết về các mẫu giày có thể được xem trực tiếp tại https://xixa.vn/.
Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.
Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.
Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.